Türkiye ile Irak ortasında yeni bir tertip mi kuruluyor?

featured
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uzun bir ortanın ardındanIrak’a 22 Nisan’da yapacağı ziyaret ile Türkiye ile Irak ortasında PKK ile ortak çabayı de kapsayabilecek ve güç ile ticari bağların güçlendirilmesi üzere birçok farklı alanı içeren yeni ve güçlendirilmiş bir iş birliği modelinin kurulması hedefleniyor.

Erdoğan, Irak’ın başşehri Bağdat’ı ziyaret etmesinin akabinde Irak’ın Kürdistan Bölgesel İdaresi’nin başşehri Erbil’e de gidecek.

Alt yapısı iki ülke yetkilileri ortasında ağır bir trafikle uzun bir müddettir hazırlanan ziyaret sırasında iki ülke alakalarının çeşitli alanlarda yapısal çerçevesinin kurulması için bir dizi mutabakata imza atılması bekleniyor.

İki ülke ortasında yeni bir periyodun kapısının açması beklenen ziyaretin ana gündem başlıkları daha evvel ortak komiteler kurularak çalışmalarına başlanan “terörle uğraş, ticaret, tarım, güç, su, sıhhat ve ulaştırma” olarak sıralanıyor.

İki ülke ortasında hangi muahedeler yapılacak?

Ziyaret öncesinde iki ülkenin fikir kuruluşlarını bir ortaya getiren toplantı için Bağdat’ta bulunan ORSAM (Ortadoğu Araştırmaları Merkezi) Irak Çalışmaları Koordinatörü Bilgay Duman, Irak’ın başkentindeki atmosferi şöyle anlatıyor:

“Ziyaret genel olarak yeni bir periyoda giriş olarak isimlendiriliyor ve ilgilerin her alanda işbirliğiyle somutlaşacağı bir sürecin beklentisi içerisindeler. Yeni bir nizam ortaya çıkacak üzere gözüküyor.”

Duman, iki ülke ortasında daha evvel yapılan açıklamalar doğrultusunda iki askeri işbirliği dahil teröre karşı ortak gayret, iktisat, su, sıhhat, lojistik ve ulaştırma üzere alanlarda mutabakat muhtıralarının imzalanmasının beklendiğini belirtiyor.

Erdoğan da son kabine toplantısının akabinde gazetecilerle sohbetinde ziyaretine ait “Türkiye ve Irak olarak münasebetlerimizi farklı bir tabana oturtacağız” demişti.

Ziyaretin ana gündemi güvenlik ve PKK ile mücadele

Ziyaret sırasında masadaki en değerli başlıklardan biri son periyotta hızlanan görüşme trafiği kapsamında PKK ile uğraş ve genel olarak güvenlik bahisleri olacak.

Türkiye ve Irak makamlarının 14 Mart’ta Bağdat’ta gerçekleştirdikleri 2. Güvenlik Tepesi sonrasında ortak bildiri yayınlanmış ve bu toplantıdan PKK’nın Irak topraklarındaki varlığının sona erdirilmesini hedefleyen değerli sonuçlar çıkmıştı. Irak idaresi, Türkiye’nin terör örgütü olarak gördüğü PKK’yı “yasaklı bir örgüt” olarak tanımlarken Türkiye ile ortak tedbirler konusunda da uzlaşıya açık olduğunu beyan etmişti.

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, AKP’nin TBMM’deki küme Toplantısı öncesi gazetecilerin soruları üzerine ziyarete dair “Planlamalarımızı yaptık, çalışmalar devam ediyor. Uzun yıllar sonra birinci sefer bu türlü bir stratejik muahedeyi imzalayacağız Iraklı dostlarımızla. PKK ile ilgili ‘PKK terör örgütü’ demese de ona yakın bir ifadeyi birinci kere kabul ettiler” diye konuşmuştu.

Irak, Avrupa Birliği üzere pek çok kuruluş ve ülke tarafından “terör örgütü” olarak tanınan PKK’yı bu türlü sınıflandırmıyor.

Bilgay Duman, Irak idaresinin PKK’yı “yasaklı örgüt” olarak tanımasının uzun vakit aldığını ve bu tarifin bile çok değerli olduğunu söyleyerek böylece yasaklı bir örgüt olarak gördüğü PKK ile çabada birtakım sorumluluklarının ortaya çıktığını söylüyor. Duman’a nazaran bu yeni süreçte yalnızca PKK’ya karşı değil birebir vakitte PKK ile ilintili sivil toplum kuruluşları ya da siyasi örgütlere karşı da kimi adımların atılabileceğini belirtiyor.

Türkiye’nin Irak ile güvenlik alanında son periyottaki ağır diplomasi trafiğinin birinci adımları aslında yaz aylarında atılmıştı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, göreve gelmesinin akabinde Ağustos ayında birinci defa gittiği Irak’ta gerek Bağdat idaresi gerekse Irak Kürdistan Bölgesel İdaresi ve Kürdistan Yurtseverler Birliği yetkilileri ile görüştü.

19 Aralık’ta ise Irak’ın Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin Ankara’ya geldi ve iki ülke ortasındaki güvenlik tepesinin birincisi düzenlendi.

Bu görüşmeden sonra yayımlanan ortak bildiride iki ülke heyetlerinin terörle uğraş, güvenlik ve su alanları başta olmak üzere ikili ve bölgesel bahislerde kapsamlı istişarelerde bulundukları belirtildi.

Bu kıymetli tepenin akabinde ise PKK’dan 22-23 Aralık ve 12 Ocak tarihlerinde arkası arkasına taarruzlar geldi. Bu taarruzlarda 22 asker hayatını kaybetti.

Görüşme trafiği daha sonra Yaşar Güler ve MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın Irak’a ziyaretleri ile devam ederken Erdoğan 4 Mart’taki kabine toplantısından sonra “İnşallah bu yaz, Irak hudutlarımızla ilgili sıkıntıyı kalıcı olarak tahlile kavuşturacağız. Irak-Suriye hudutları boyunca 30-40 kilometre derinliğinde güvenlik koridoru oluşturacağız” dedi.

Bu çerçevede Türkiye’nin yaz aylarında Irak’ta PKK ile gayret emelli sürdürdüğü Pençe Kilit operasyonlarına farklı boyutlar eklemesi beklentisi hala yüksek. Bu mümkün yeni operasyonun Bağdat idaresiyle koordine halde yapılması, bunun için bir “ortak harekât merkezi” kurulması da gündemde.

Bu ortada ziyaret kapsamında PKK’ya takviyesi nedeniyle Türkiye’nin yansılı olduğu Kürdistan Yurtseverler Birliği’ne (KYB) yönelik bir bildiri verilip verilmeyeceği de kıymetli olacak.

Erbil ziyaretinin kıymeti ne?

Erdoğan’ın Bağdat ziyaretinin akabinde Irak’taki başka durağının Erbil olması bekleniyor.

Erbil’deki temaslar gerek enerji iş birliği gerekse yaklaşan parlamento seçimlerindeki istikrarlar açısından değerli görülüyor.

Ankara’nın yakın bağlantılar içinde olduğu Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) 10 Haziran’da yapılması beklenen seçimlere katılmayacağını açıklamış ve bu bölgedeki tansiyonu artırmıştı.

Duman, Bağdat merkezi hükümetiyle KDP’nin hala belirli noktalarda anlaşamadıklarını hatırlatarak, Erdoğan’ın ziyaretine Erbil’e eklemesi hakkında şunları söylüyor:

“Türkiye’nin Bağdat’la alakaları konusunda vakit zaman kuşkular ortaya çıkmıştı. Sanki Türkiye Erbil’i göz arkası mı ediyor ya da Erbil’in yerine Bağdat’ı mı tercih ediyor gibi… Ziyaret gösteriyor ki Türkiye açısından Erbil ve Bağdat ile bağlar birbirine alternatif değil birbirinin tamamlayıcısı.”

Kalkınma Yolu Projesi

Türkiye ile Irak ortasında hedeflenen yeni devrin tek boyutunu güvenlik oluşturmuyor.

İki ülkenin son periyotta güvenlik alanındaki yakınlaşmasını besleyen iş birliği alanları olarak Kalkınma Yolu ve güç başlıkları öne çıkıyor.

Irak açısından olduğu kadar Türkiye için de değerli görülen Kalkınma Yolu ile Doğu Asya ve Basra Körfezi ülkelerinden Irak’ın güneyinde inşa edilen Fav Limanı’na gelecek yüklerin evvel Türkiye’ye, buradan da Avrupa’ya ulaştırılması planlanıyor.

Irak’ı Avrupa’ya ve dış dünyaya açacak olan projenin finansmanı için Katar ve Suudi Arabistan üzere Körfez ülkelerinin katkısı beklenirken, bu projenin hayata geçmesine İran’ın bakışı ve yansısı de kıymetli noktalardan biri.

Duman, Kalkınma Yolu’nun iki ülkeyle ilgili olduğu kadar birebir vakitte bölgesel istikrar ve iş birliğini ön plana çıkartacak bir proje olduğunu belirterek, Ankara’nın bu projeye İran’ın da katılmasına soğuk bakmadığını belirtiyor.

Basra Körfezi’ni Türkiye üzerinden Avrupa’ya ve Orta Asya’ya bağlaması hedeflenen proje için Irak tarafında yaklaşık 1.200 kilometrelik demiryolu ve otoyol imali, Türkiye tarafında ise mevcut ulusal demiryolu ve karayolu ağına yaklaşık 130 kilometrelik demiryolu ve 300 kilometrelik otoyol inşası gerekiyor.

Gül’ün 2009 ziyaretinden sonra ilk

Erdoğan’ın ziyareti 15 yıl ortadan sonra cumhurbaşkanı seviyesindeki birinci ziyaret olacak.

Geçmiş periyotta 2008, 2009 ve 2011 yıllarında Irak’ı başbakan olarak ziyaret eden Erdoğan, 13 yıl sonra yapacağı ziyaretle Irak’a birinci kere cumhurbaşkanı olarak gitmiş olacak.

Türkiye’den cumhurbaşkanı seviyesinde Irak’a son resmi ziyaret ise Abdullah Gül tarafından Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin daveti üzerine 23-24 Mart 2009 tarihlerinde düzenlenmişti. Gül’ün 2009 yılındaki ziyareti Irak’a Türkiye’den cumhurbaşkanı seviyesinde 33 yıl ortadan sonra yapılan birinci ziyaret olması açısından değer taşımıştı.

Irak’a Gül’den evvel Türkiye’den yapılan son cumhurbaşkanı ziyareti ise 26 Nisan 1976’da Fahri Korutürk devrinde olmuştu. 

Eski Cumhurbaşkanlarından Turgut Özal’ın son Irak ziyareti ise başbakanlığı devrinde 1988’de yapılmıştı.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Türkiye ile Irak ortasında yeni bir tertip mi kuruluyor?

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Giriş Yap

Almanya Haber ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin